Çalışan kadın işçinin doğum öncesi ve sonrası kullandığı analık izni (16 hafta), İş Kanunu m.74 ile düzenlenir. Bu süre boyunca işveren ücret ödemek zorunda değildir; SGK doğrudan işçiye geçici iş göremezlik ödeneği öder.
Analık Ödeneği Nedir?
5510 sayılı SGK Kanunu m.18 uyarınca, kadın sigortalıya doğumdan önceki 8 hafta + doğumdan sonraki 8 hafta = toplam 16 hafta için günlük kazancının 2/3'ü oranında ödenir. Çoğul gebelikte doğum öncesi 2 hafta uzar (toplam 18 hafta).
| Gebelik Türü | İzin Süresi | Ödeme Oranı |
|---|---|---|
| Tek gebelik | 16 hafta (8+8) | Günlük kazancın 2/3'ü |
| Çoğul (ikiz, üçüz) | 18 hafta (10+8) | Günlük kazancın 2/3'ü |
| Evlat edinme | 8 hafta | Günlük kazancın 2/3'ü |
| Erken doğum | Önceden kullanılmayan günler sonradan eklenebilir | Aynı |
Şartlar — Kimler Alabilir?
- 4/a sigortalı (SSK) olmak.
- Doğumdan önceki 1 yıl içinde 90 gün kısa vadeli sigorta primi ödenmiş olmak.
- Aktif çalışıyor olmak (analık izninde işten ayrılmamış olmak).
- İşten ayrıldıktan sonra 300 gün içinde doğum yapılırsa hâlâ ödenek alınabilir.
Süreç — Adım Adım
- Doktor raporu al: Devlet hastanesinden "analık izni" sağlık raporu (gebelik son haftasında).
- İşverene bildir: Raporu işverene teslim et; işveren bu raporu SGK'ya bildirir (e-SGK üzerinden).
- İzni kullan: Doğum öncesi 8 hafta + sonrası 8 hafta (toplam 16 hafta). Doğumdan önce sadece 3 hafta kala çalışmaya devam etme hakkın da var; bu durumda doğum sonrası izin uzar.
- SGK ödeneği hesaplar: Son 12 aylık prime esas kazanç ortalamasına göre günlük kazanç bulunur, 2/3'ü ödenek olur.
- Ödeme yapılır: Para SGK tarafından PTT'ye aktarılır; sigortalının T.C. kimlik numarasıyla PTT şubelerinden çekilebilir veya banka hesabına yönlendirilebilir.
PTT'den Nasıl Çekilir?
- SMS/PTTPosta bildirimi: Para yatırıldığında SGK SMS gönderir.
- PTT şubesine git: T.C. kimlik kartınla herhangi bir PTT şubesinden çekebilirsin.
- Online sorgu: e-Devlet "SGK Geçici İş Göremezlik Ödeneği Sorgulama" hizmetinden ödeneğin yatıp yatmadığını anlık görebilirsin.
- Banka hesabına aktar: PTT'den banka hesabına havale talebinde bulunabilirsin (komisyon var).
Süt İzni Ücreti
Süt izni, İş Kanunu m.74/7 uyarınca, doğum izninin bitimi sonrası 1 yıl boyunca günde toplam 1,5 saat süreyle verilen izindir. Bu süre çalışma süresinden sayılır ve işveren tarafından ücreti ödenir (SGK değil).
- Süt izni parçalanabilir (örn. günde 2×45 dakika).
- İşçi kullanım zamanını kendisi belirler.
- Süt izninde işçi çalışma yerinde bulunmak zorunda değildir.
- İşveren süt izni vermezse fazla mesai gibi %50 zamlı ödemek zorundadır.
Sık Sorulanlar
İşten çıkarsam ödeneği alır mıyım?
Evet — doğumdan önceki 300 gün içinde sigortalılığın varsa, doğum sonrası analık ödeneğini alabilirsin.
Ödeneğim ne kadar olur?
Son 12 aydaki prime esas kazancın günlük ortalamasının 2/3'ü × 112 gün. Örnek: aylık brüt 30.000 TL → günlük 1.000 TL → ödenek günlük ≈ 667 TL → 16 hafta için ≈ 74.667 TL.
Ne zaman yatar?
SGK iş göremezlik bildirimi sonrası genelde 1-3 hafta içinde PTT hesabına yatar. Doğum sonrası 8 haftalık ödenek doğumdan sonra yatar.
Babalık izni alır mıyım?
İş Kanunu m.46 ek 1: babalık için 5 gün ücretli izin verilir (memurlar için 10 gün). Bu izinde ücret işveren tarafından ödenir, SGK ödeneği yoktur.
İlgili: Doğum İzni Hesaplama Aracı, Net/Brüt Maaş, SGK Müdürlükleri, PTT Şubeleri.