3095 sayılı Kanun (yasal faiz, avans faizi, döviz borcu faizi) ile başlangıç-bitiş tarihleri arasındaki toplam faiz yükü.
3095 sayılı Kanunun 1. maddesi uyarınca, taraflar arasında faiz oranı kararlaştırılmamış adi (ticari olmayan) borç ilişkilerinde uygulanır. Bu maddede köklü bir değişiklik yapılmıştır: Anayasa Mahkemesi'nin 3095/m.1'i iptali sonrası, 7589 sayılı Kanun (Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun; RG 31.07.2026, No. 33326) maddeyi yeniden yazarak sabit oran dönemini kapatmıştır.
Yeni yöntem (31.07.2026'dan itibaren): Yasal faiz artık sabit bir oran değildir; kanunun lafzıyla "Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni" kadardır. Ayrıca yarıyıl ayarı vardır: 30 Haziran'daki reeskont oranı önceki 31 Aralık oranından ±5 puan veya daha fazla farklıysa, yılın ikinci yarısında (01.07'den itibaren) o oranın %80'i uygulanır.
2026 hesabı: 31.12.2025 reeskont oranı %38,75 → %38,75 × 0,80 = %31,00 (31.07.2026'dan itibaren). Bir önceki dönem sabit %24 idi.
| Dönem | Yıllık Yasal Faiz |
|---|---|
| 31.07.2026 – | %31 (reeskont %38,75 × 0,80) |
| 01.06.2024 – 30.07.2026 | %24 |
| 01.01.2006 – 31.05.2024 | %9 |
| 01.05.2005 – 31.12.2005 | %12 |
| 01.07.2003 – 30.04.2005 | %30 |
Çoklu döneme yayılan alacakta her dönem için ayrı oran uygulanır — bizim hesabımız bunu otomatik yapar. 31.07.2026 sonrası oran, resmî TCMB reeskont oranından kanun formülüyle (×%80) otomatik türetilir; oran her yıl 31 Aralık reeskontuna göre yeniden belirlenir.
Örnek kullanım: İki kişi arasındaki borç senedi, vatandaş-belediye arası alacak, kira alacağı (TBK için), hizmet ücreti, tüketici alacakları (tüketici hakem heyeti kararı).
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na giren ticari işlerde, taraflardan en az biri tacir ise temerrüt faizi olarak TCMB'nin kısa vadeli avans faiz oranı uygulanır.
| Dönem (Yürürlük) | Yıllık Avans Oranı |
|---|---|
| 20.12.2025 – | %39,75 |
| 17.09.2025 – 19.12.2025 | %42,25 |
| 08.03.2025 – 16.09.2025 | %44,25 |
| 28.12.2024 – 07.03.2025 | %49,25 |
| 01.04.2024 – 27.12.2024 | %51,75 |
| 23.12.2023 – 31.03.2024 | %44,25 |
| 01.12.2023 – 22.12.2023 | %41,75 |
| 01.11.2023 – 30.11.2023 | %36,75 |
| 28.09.2023 – 31.10.2023 | %31,75 |
| 01.09.2023 – 27.09.2023 | %26,75 |
| 24.06.2023 – 31.08.2023 | %16,75 |
TCMB'nin reeskont/avans faizi Resmî Gazete'de yayımlanır. Yukarıda son dönemler gösterilmiştir; hesaplama aracı 30.12.1999'a kadar uzanan tüm avans oranlarını (TCMB resmî tablosunun avans sütunu) otomatik olarak dönem dönem uygular.
3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi (Ek: 14/11/1990-3678/30) şöyle der: "Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır."
TL avans faizinin aksine, döviz faizinde tek bir merkezi/dönemsel tarife yoktur. Uygulamada mahkeme veya icra dairesi, alacağın muaccel olduğu tarihte Ziraat Bankası, Halkbank ve Vakıfbank'a o döviz cinsinden 1 yıl vadeli mevduata ödedikleri en yüksek (azami) oranı sorar (müzekkere).
TCMB, kamu bankalarının bu azami oranlarını iki resmî seri hâlinde yayımlamıştır: 1996 – Mayıs 2013 arası "bildirilen" azami oran (dönemsel bant) ve Haziran 2013'ten itibaren EVDS'deki "fiilen uygulanan azami faiz oranı" (aylık). Hesaplama aracı, USD için 01.01.1996 ve EUR için 04.01.1999'dan başlayarak Mayıs 2026'ya kadar bu iki resmî TCMB serisini otomatik uygular. TCMB henüz bu tarihten sonrasını yayımlamadığı için, Mayıs 2026 sonrası dönem için hesaplama aracı sizden ilgili devlet bankasından teyit ettiğiniz güncel oranı ister.
Kaynak: TCMB — Kamu Bankalarınca Mevduatlara Fiilen Uygulanan Azami Faiz Oranları.
Seçimlik hak: Alacaklı, döviz borcunu fiilî ödeme günündeki kur üzerinden TL olarak talep edebilir; bu durumda vade tarihinden fiilî ödeme tarihine kadar 3095/m.4-a'ya göre hesaplanan faiz de aynı esasla eklenir. Bu araç kur çevirmez — TL karşılığı, ödeme günündeki döviz alış kuruyla ayrıca hesaplanmalıdır.
Taraflar arasında sözleşmeyle belirlenmiş özel faiz oranı, bankalardan alınan kredilerde kararlaştırılan oran veya hâkim tarafından takdir edilen özel oran için kullanılır.
Basit faiz: Faiz = Anapara × (Yıllık Oran ÷ 365) × Gün Sayısı
Birden fazla döneme yayılan hesaplarda her dönem ayrı hesaplanır ve toplanır.
Dönem içinde kısmi ödeme yapılmışsa, Türk Borçlar Kanunu'nun 100. maddesi uyarınca — taraflar aksini kararlaştırmadıkça — ödeme önce o âna kadar işlemiş faizden, kalanı varsa anaparadan düşülür. Anapara küçüldükçe bir sonraki dönemin faizi de o oranda azalır; ancak düşülemeyen (ödenmemiş kalan) faiz kendisi ayrıca faiz yürütmez — bu, 3095 sayılı Kanun m.3'teki mürekkep faiz yasağıyla uyumludur. Hesaplama aracı "Ara Ödemeler" alanına girilen her ödemeyi bu sırayla otomatik mahsup eder ve dönem sonundaki güncel borcu (kalan anapara + ödenmemiş faiz) gösterir.
Adi işlerde uygulanmaz. Ticari işlerde de prensip basit faizdir; bileşik faiz ancak sözleşmeyle veya bankacılık işlemlerinde özel olarak kabul edilir.
İşlemiş faiz: alacağın muaccel olduğu tarihten icra/dava tarihine kadar geçen sürenin faizi. İşleyecek faiz: dava/takip sonrasında ödeme yapılana kadar geçecek sürenin faizi.
Yasal faiz (7589 s.K. sonrası 2026 için %31). Tüketici işlemleri ticari sayılmadığı için avans faizi uygulanmaz.
Alacağın niteliğine göre belirlenir. Ticari ise avans, adi ise yasal faiz; tarafların sözleşmesinde belirlenmişse o oran.
3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca, sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmamışsa, Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır. TL avans faizinin aksine tek bir merkezi tarife yoktur; TCMB'nin yayımladığı kamu bankaları azami faiz tablosu (1996-2013 bildirilen bant + 2013 sonrası aylık fiilen uygulanan seri) Mayıs 2026'ya kadar mevcuttur, sonrası için ilgili devlet bankasından güncel oran teyit edilmelidir.
İlgili araçlar: İcra Hesaplama, Vekalet Ücreti, Vergi Gecikme Zammı, Adliyeler.