İcra ve İflas Kanunu (İİK) kapsamında alacağını alamayan kişiler, icra dairesi aracılığıyla devletin gücünü kullanarak borçlunun mal varlığına başvurabilir. Süreç farklı yollarla (ilamlı, ilamsız, kambiyo) başlasa da temel akış benzerdir. Hem alacaklı hem borçlu için süreler hayatidır.
İcra Takibi Türleri
- İlamlı icra: Mahkeme kararı, hakem heyeti kararı, noter senedi (düzenleme şeklinde) gibi kesinleşmiş belgelerle başlatılır. Borçlunun itiraz yolu çok dardır.
- İlamsız icra: Fatura, çek, senet olmadan başlatılan genel takip. Borçlu 7 gün içinde itiraz ederse takip durur.
- Kambiyo senedine dayalı: Çek, bono, poliçe gibi senetlerle. İtiraz 5 gün içinde sadece icra mahkemesinde yapılır.
Tebligat — Sürelerin Başladığı An
İcra dairesi, takip talebinden sonra borçluya ödeme emri (ilamsız) veya icra emri (ilamlı) gönderir. Tebliğin yapıldığı tarih hayati önemdedir:
| Takip Türü | İtiraz Süresi | Yapılacak Yer |
|---|---|---|
| İlamsız (genel) | 7 gün | İcra Dairesi |
| Kambiyo senedine dayalı | 5 gün | İcra Mahkemesi |
| İlamlı | İtiraz hakkı yok* | — |
| Kira tahliyesi (ödeme süresi) | 30 gün | İcra Dairesi |
*İlamlı takiplerde sadece "icra emrine itiraz" değil, "ifa, iddia, zamanaşımı" gibi sınırlı sebeplerle icra mahkemesinde dava açılabilir.
Borca İtiraz Nasıl Yapılır?
Borçlu, ödeme emrini eline aldıktan sonra 7 gün içinde icra dairesine itiraz dilekçesi vermelidir. İtiraz şu şekillerde olabilir:
- Borcun tamamına itiraz: "Bu borcu hiç almadım" / "ödedim".
- Borcun bir kısmına itiraz: Sadece bir kısmını kabul edip kalanına itiraz.
- İmzaya itiraz: "Bu senetteki imza bana ait değil" (kambiyo senetlerinde).
- Yetkiye itiraz: Bu icra dairesi yetkisiz.
İtiraz sonrası: Takip otomatik durur. Alacaklı, itirazın iptali için Asliye Hukuk veya Ticaret Mahkemesinde dava açmak zorundadır.
Haciz Aşamasına Geçiş
Borçlu ödeme emrine itiraz etmez ve 7 günlük süre geçerse, alacaklı kesinleşme sonrası haciz talebinde bulunur:
- Mal varlığı sorgulaması: Alacaklı, UYAP üzerinden borçlunun banka, taşıt, taşınmaz, SGK, posta-çek hesabı sorgusu açabilir (her sorgu ~50-150 TL harç).
- Banka haczi: Borçlunun banka hesaplarına bloke konur. Borçlunun önceden "maaş hesabı" olarak belirlediği ve maaşın yatırıldığı hesapta sadece maaşın ¼'ünden fazlası haczedilebilir (İİK m.83); diğer hesaplarda böyle bir koruma yoktur.
- Maaş haczi: Borçlunun maaşının en fazla ¼'ü haczedilebilir (İİK m.83); nafaka alacaklarında tamamı haczedilebilir (m.83/2).
- Taşınmaz/araç haczi: Tapu/trafik tescil siciline haciz şerhi konur. Daha sonra açık artırma ile satılır.
- Ev haczi: Memur konuta gelir, satılabilir eşyaları (TV, beyaz eşya, mobilya — zorunlu olanlar hariç) tespit eder.
Borçlu İçin Önemli Hatırlatmalar
- Süreyi kaçırma — 7 günü geçirirsen artık itiraz edemezsin (sadece "gecikmiş itiraz" istisnaen kabul edilir).
- Tebligatı reddetme kötü stratejidir — tebliğ yapılmış sayılır, süre yine işler.
- Mal kaçırma — borçlu, alacaklıyı zarara uğratmak için tasarrufunda bulunursa "tasarrufun iptali davası" açılır ve mal geri çevrilir.
- Konkordato — ödeyemeyeceğini öngören borçlu Asliye Ticaret Mahkemesi'nden konkordato talep ederek icradan korunabilir.
Hızlı Kazanma Yolları (Alacaklı için)
- UYAP Vatandaş Portalı'ndan kendi başına ilamsız takip başlatabilirsin (avukat şart değil).
- Mal sorgusu otomasyonu — banka/taşıt/tapu sorgularını tek elden açabilirsin.
- Vekalet ücreti — kendin başına yürüttüğün takipte bile AAÜT vekalet ücretine hak kazanırsın (icra için tarifenin yarısı).
İlgili araçlar: İcra Hesaplama, Vekalet Ücreti (AAÜT), İhtiyati Tedbir ve Haciz, UYAP Sorgulama.